Pazaryerinde sahte ürün, tescilli markanızı taşıdığı hâlde sizin ya da izninizle piyasaya sunulmamış bir ürünün pazaryeri ilanında satılmasıdır. Böyle bir ilan gördüğünüzde izlenecek sıra bellidir: ilanı kaldırılmadan önce kayda alırsınız, ürünün gerçekten sahte mi yoksa orijinal ama yetkisiz mi olduğunu ayırırsınız, marka vekilinizle ya da avukatınızla değerlendirirsiniz ve şikâyeti pazaryerine iletirsiniz. Şikâyetin dayanağı 6563 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasıdır. Pazaryeri şikâyeti yetmezse ihtarname, gümrük başvurusu ve dava yolları açıktır; bu adımları avukatınız yürütür.
Adım adım: sahte ürün ilanı gördüğünüzde ne yapmalısınız?
- İlanı kaydedin. İlan bağlantısını, tam sayfa ekran görüntüsünü, kaydın tarih ve saatini, satıcının mağaza adını ve fiyatı alın. İlan kaldırıldıktan sonra bu bilgiler bir daha elde edilemeyebilir.
- Satıcıyı tanımlayın. Pazaryerinde satış yapan tacir, kendisine ayrılan alanda ticaret unvanını, işletme adını ya da tescilli markasını, KEP adresini ve MERSİS ya da vergi kimlik numarasını göstermek zorundadır. Bu bilgileri ilanla birlikte kaydedin.
- Bulguyu sınıflandırın. Ürün sahte mi, yoksa orijinal ama yetkili kanalın dışından mı geliyor? Bu ayrım hangi yolun işleyeceğini belirler.
- Tescil kapsamını kontrol edin. TÜRKPATENT'in düzenlediği tescil belgesindeki mal ve hizmet sınıflarının ilandaki ürünü kapsadığından emin olun.
- Gerekirse test alımı yapın. Ürünün kendisi, faturası ve ambalajı, sahtelik iddiasının en güçlü dayanağıdır.
- Marka vekilinizle ya da avukatınızla değerlendirin. Hangi yolun seçileceğine, dava ihtimali varsa noter tespitinin şikâyetten önce yapılıp yapılmayacağına birlikte karar verin.
- Şikâyeti iletin. Pazaryeri şikâyetini hak sahibi ya da yetkilendirdiği avukat veya marka vekili, platformun kabul ettiği kanaldan yapar.
- Sonucu izleyin. İlanın kaldırılıp kaldırılmadığını, satıcının itiraz edip etmediğini ve aynı ürünün başka bir hesapla geri gelip gelmediğini takip edin; sonucu kaydedin.
İlan kaldırılmadan önce neden kanıt toplanmalı?
Şikâyet sonuç verirse ilan yayından kalkar ve sayfa artık görüntülenemez. Dava ya da ceza şikâyeti ihtimali olan bir vakada bu, delilin kaybolması demektir. Bu yüzden kayıt şikâyetten önce alınır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesi elektronik ortamdaki verileri belge sayar; ama bir ekran görüntüsünün tek başına neyi kanıtladığı tartışılabilir. Önemli vakalarda Türkiye Noterler Birliği'nin e-tespit sistemiyle noter tutanağı hazırlatılabilir. Hangi delilin nasıl toplanacağını marka ihlalinde kanıt toplama rehberinde adım adım anlattık.
Ürün sahte mi, yoksa orijinal ama yetkisiz mi?
Her yetkisiz satış marka hakkı ihlali değildir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 152. maddesine göre hak sahibi tarafından ya da onun izniyle piyasaya sunulan ürünlerle ilgili sonraki fiiller hakkın kapsamı dışında kalır. Ürünün değiştirilerek ya da kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılması bunun istisnasıdır.
Pratikte bunun anlamı şudur: orijinal ürünü yetkili kanal dışından alıp satan bir satıcı faturasıyla itiraz ettiğinde, 6563 sayılı Kanun'a göre ürün yeniden yayımlanır. Bu tür bir bulgu çoğu zaman marka şikâyetiyle değil, distribütör ve bayi sözleşmesi üzerinden ele alınır. Ayrımın ilanlarda nasıl yapıldığını pazaryerinde yetkisiz satıcı yazısında ele aldık.
Sahtelik işaretleri genellikle birlikte görülür: liste fiyatının belirgin altında fiyat, orijinal gamda olmayan bir model ya da ambalaj, resmî ürün görselinin kopyalanması, kısa sürede çok sayıda yeni ilan açan satıcı. Tek bir işaret karar için yetmez; değerlendirme hak sahibine ve vekiline aittir.
Pazaryeri şikâyeti hangi kurala göre işler?
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasına göre pazaryeri, hak sahibinin fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine ürünü yayımdan kaldırır ve durumu satıcıya ve hak sahibine bildirir. Satıcı şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeyle itiraz ederse ürün yeniden yayımlanır.
Şikâyette ve itirazda ilgililerin açık kimlik ve adres bilgileri, ürün hakkındaki bilgiler ve kaldırma ya da yeniden yayımlama gerekçeleri yer alır. Kanun ayrıca ilgililerin genel hükümlere göre adli ve idari mercilere başvurma hakkını saklı tutar.
Ayrıntılı usulü Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik'in 12-14. maddeleri düzenliyordu: şikâyetin dâhili iletişim sistemi, noter ya da KEP ile yapılması, tescil belgesi, gerekçe, ilan adresi ve sorumluluk beyanı istenmesi, 48 saatlik kaldırma ve 24 saatlik yeniden yayımlama süreleri ve yeni belge sunulmadıkça aynı iddia için tekrar şikâyetin işleme alınmaması. Bu maddelerin yürütmesi Danıştay 10. Dairesi'nin Mayıs 2023 kararıyla durduruldu ve Kasım 2026 itibarıyla bu kararın kaldırıldığına dair yayımlanmış bir bilgiye ulaşamadık. Platformlar kendi süreçlerinde benzer kuralları uygulamaya devam edebilir; güncel durumu avukatınızla teyit edin.
Satıcının belgeye dayanan itirazı ürünü geri getirdiği için ilk şikâyetin güçlü hazırlanması önemlidir. Platformlara göre kanalları ve form alanlarını Trendyol, Hepsiburada, n11 ve Amazon.com.tr rehberlerinde ayrı ayrı anlattık.
Avukat ya da marka vekili sürece ne zaman girmeli?
En geç şikâyetten önce. Yanlış ya da abartılı bir iddia, ilanı haksız yere kaldırılan satıcıyla ayrı bir uyuşmazlık doğurabilir. Bu yüzden bulgunun sahte ürün mü, yetkisiz satış mı olduğu ve hangi yolun izleneceği vekille birlikte değerlendirilir.
Avukatın ya da marka vekilinin rolü özellikle şu durumlarda belirleyicidir: aynı satıcı itirazdan sonra geri dönmüşse, satış hacmi büyükse, ürün sağlık ya da güvenlik riski taşıyorsa, ihtarname, ihtiyati tedbir ya da dava gündemdeyse. Tescilli marka ve patent vekillerine TÜRKPATENT'in vekil araştırma sayfasından ulaşılabilir.
Şikâyet yetmezse hangi yollar var?
- İhtarname: Satıcıya avukatınızın göndereceği bir ihtarname, ihlalin durdurulmasını talep etmenin ve sonraki adımlar için kayıt oluşturmanın yaygın yoludur.
- Hukuk davası: 6769 sayılı Kanun'un 149. maddesine göre hak sahibi mahkemeden tecavüzün tespitini, önlenmesini, durdurulmasını ve maddi ve manevi zararın tazminini isteyebilir. 159. madde, tecavüzün gerçekleşmekte olduğunun ispatı şartıyla ihtiyati tedbir talebini düzenler.
- Ceza şikâyeti: Aynı Kanun'un 30. maddesi taklit markalı ürünün satışını cezai yaptırıma bağlar. Soruşturma şikâyete bağlıdır ve cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye'de tescilli olması gerekir.
- Gümrük başvurusu: Sahte ürün yurt dışından geliyorsa hak sahibi, Ticaret Bakanlığının "Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Programı" üzerinden elektronik başvuru yapabilir. Başvuru kabul edilirse başvuru tarihinden itibaren en çok bir yıl süreyle gümrüklerde koruma sağlanır.
Bu yolların hangisinin, hangi sırayla kullanılacağı somut vakaya bağlıdır ve avukatınızın kararıdır.
Bu süreçte kim ne yapar?
"Hangi firmalar yardımcı olur?" sorusunun dürüst yanıtı, bir firma listesi değil, rollerin ayrımıdır:
| Rol | Ne yapar? |
|---|---|
| Online marka izleme platformu | İlanı bulur, kanıtını toplar, raporlar; şikâyet için dosyayı hazırlar |
| Marka vekili ya da avukat | Bulguyu değerlendirir; şikâyeti, ihtarnameyi, davayı ve gümrük başvurusunu yürütür |
| Pazaryeri | Şikâyeti inceler, ilanı yayından kaldırma kararını verir |
| Gümrük idaresi | Başvuru kabul edilmişse sınırdaki şüpheli eşyayı durdurur |
Authex bu tabloda ilk satırdadır ve bizim ürünümüzdür. Authex, pazaryerleri, sosyal medya, reklamlar ve alan adlarında markanın izinsiz kullanımını tespit eden, kanıtını toplayan ve raporlayan bir online marka izleme platformudur. Her ihlal için kanıt dosyasını ve bir bildirim taslağını hazırlar; şikâyeti iletme kararını ve gönderimi markanın ekibi ya da avukatı yapar. Ekibiniz ya da avukatınız harekete geçtikten sonra Authex ilanın yayında kalıp kalmadığını izlemeye devam eder; sonuç aynı kayıtta görünür. Kapsam pazaryeri izleme sayfasında.
Sık sorulan sorular
Pazaryeri sahte ürün ilanını ne kadar sürede kaldırır?
6563 sayılı Kanun bunun için bir saat sınırı koymaz; bilgi ve belgeye dayanan şikâyet üzerine pazaryeri ürünü yayımdan kaldırır. Yönetmeliğin 12–14. maddeleri 48 saatlik kaldırma ve 24 saatlik yeniden yayımlama sürelerini öngörüyordu; bu maddelerin yürütmesi Danıştay 10. Dairesi'nin Mayıs 2023 kararıyla durduruldu ve Kasım 2026 itibarıyla bu kararın kaldırıldığına dair yayımlanmış bir bilgiye ulaşamadık. Platformlar kendi süreçlerinde bu süreleri uygulamaya devam edebilir; güncel durumu avukatınızla teyit edin.
Tescilli markam yoksa şikâyet yapabilir miyim?
Kanun, şikâyeti hak sahibine tanır ve fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanmasını ister. Yürütmesi durdurulan yönetmelik maddesi bunun için TÜRKPATENT'in düzenlediği tescil belgesini arıyordu; marka koruması da 6769 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre tescil yoluyla elde edilir. Başvuru aşamasındaki bir marka için izlenecek yolu bir marka vekiliyle değerlendirin.
Şikâyeti kendim mi yapmalıyım, avukat mı yapmalı?
Şikâyeti hak sahibi de, yetkilendirdiği avukat ya da marka vekili de yapabilir. Vekil başvuruyorsa temsil yetkisini gösteren belgeyi dosyaya ekleyin.
İlan kaldırıldıktan sonra aynı satıcı geri dönerse ne olur?
Yeni ilanı önceki vakaya bağlayan görsel, açıklama, fiyat ve satıcı bilgisi yeni şikâyette gösterilir. Bunun için her şikâyetin tarihi, bağlantısı ve sonucu kayıtlı olmalıdır.
Sahte ürün yurt dışından geliyorsa ne yapılabilir?
Pazaryeri şikâyetine ek olarak Ticaret Bakanlığına gümrüklerde koruma için elektronik başvuru yapılabilir. Başvuruyu hak sahibi ya da temsilcisi yapar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve platform kuralları değişebilir; somut bir uyuşmazlıkta marka vekilinize ya da avukatınıza danışın.
Kaynaklar
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (madde 9)
- Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 29 Aralık 2022, Sayı 32058 (madde 5, 12-14)
- Webrazzi, "E-ticaret yönetmeliğinde Danıştay tarafından yürütmesi durdurulan maddeler", 10 Mayıs 2023 (haber)
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (madde 7, 30, 149, 152, 159)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (madde 199)
- Ticaret Bakanlığı, Fikri Mülkiyet Hakları sıkça sorulan sorular
- TÜRKPATENT, Vekil Araştırma
- Türkiye Noterler Birliği, E-Tespit Portalı
