Yetkisiz satıcı, markanın ürününü markadan ya da onun dağıtım ağından satış izni almadan Trendyol, Hepsiburada gibi pazaryerlerinde satan kişi veya şirkettir. Bunu fark etmenin yolu, pazaryerlerinde markanızı satan her mağazayı güncel bir yetkili satıcı listesiyle karşılaştırmak ve fiyat, ilan içeriği ve mağaza bilgisi gibi sinyallere birlikte bakmaktır. Ürün çoğu zaman orijinaldir; sorun, ürünün hangi kanaldan geldiğinde, hangi fiyatla satıldığında ve satıştan sonra sorumluluğu kimin üstlendiğindedir. Bu yüzden yetkisiz satıcı, sahte ürün satıcısıyla aynı yöntemle ele alınmaz.
Adım adım: izinsiz satışı nasıl fark edersiniz?
- Yetkili satıcı listenizi mağaza adlarıyla çıkarın. Her bayinizin Trendyol ve Hepsiburada'daki mağaza adını, ticaret unvanını ve MERSİS ya da vergi kimlik numarasını listeye yazın.
- Markanızı ve ürünlerinizi düzenli arayın. Marka adını, ürün adlarını, model kodlarını ve sık yapılan yazım varyantlarını her iki pazaryerinde aratın; kampanya dönemlerinde aramayı sıklaştırın.
- Her ilanın satıcısını listeyle karşılaştırın. Mağaza sayfasındaki unvan ve numara bilgisini yetkili satıcı listenizle eşleştirin.
- Fiyatı liste fiyatınızla karşılaştırın. Tavsiye edilen satış fiyatının belirgin altında kalan ilanları öne alın.
- İlan içeriğine bakın. Resmî görsellerinizin kopyalanıp kopyalanmadığını, açıklamanın başka bir pazar için yazılıp yazılmadığını, ürünün farklı varyant adlarıyla listelenip listelenmediğini not edin.
- Bulguyu sınıflandırın. Satıcı yetkili mi, yetkisiz ama ürün orijinal mi, yoksa ürünün sahte olduğu yönünde işaret var mı?
- Kaydedin ve doğru ekibe yönlendirin. İlan bağlantısını, satıcı bilgisini, fiyatı ve tespit zamanını kaydedin. Bayi kaynaklı vakalar satış kanalı ekibine, sahtelik şüphesi taşıyan vakalar hukuk ekibine gider.
Trendyol ve Hepsiburada'da satıcıyı nasıl tanırsınız?
Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesine göre pazaryerinde satış yapan tacir, pazaryerinin kendisine ayırdığı alanda ticaret unvanı, işletme adı ya da tescilli markasından en az birini, KEP adresini ve tacirler için MERSİS, esnaf ve sanatkârlar için vergi kimlik numarasını eksiksiz göstermek zorundadır. Bu kural Trendyol'da da, Hepsiburada'da da geçerlidir.
Bu bilgiler karşılaştırmanın asıl dayanağıdır. Mağaza adı kolayca değiştirilebilir, ama ticaret unvanı ve MERSİS numarası aynı işletmeyi farklı pazaryerlerinde ve farklı mağaza adlarında tanımaya yarar. Böylece Trendyol'da bir adla, Hepsiburada'da başka bir adla satış yapan aynı satıcı tek vaka olarak görülür. Sözleşmesi biten bir bayinin yeni bir mağaza adıyla devam edip etmediği de buradan anlaşılır.
Aynı ürün sayfasında birden fazla satıcının teklifinin görünebildiği pazaryerlerinde, yalnızca ilan başlığına bakmak yetmez; ürün sayfasındaki diğer satıcılar da tek tek kontrol edilmelidir.
Yetkisiz satıcı ürünü nereden bulur?
Pratikte görülen kaynaklar birkaç tanedir:
- Başka bir pazar için çıkmış stok: farklı bir ülkeye ya da bölgeye sevk edilen ürünün, yerel distribütörün kanalı dışından geri gelmesi.
- Sözleşmesi biten bayi: anlaşma sona erdikten sonra elde kalan stoğun pazaryerinde eritilmesi.
- Toplu alım: kurumsal ya da toptan satılan ürünün pazaryerinde tek tek satılması.
- Zincirin alt halkası: ürünü yetkili bir toptancıdan alan, ama pazaryerinde satış izni olmayan işletme.
Bir de elinde ürün olmadan marka kullanan satıcı vardır: markanın görsellerini ve ürün açıklamasını kopyalar, alıcıya başka bir ürün gönderir. Bu vaka yetkisiz satış dosyası olarak değil, sahte ürün ya da yanıltıcı ilan dosyası olarak yürür. Sahte satıcıyı ele veren sinyalleri sahte satıcı tespiti yazısında ayrıca ele aldık.
İlanlarda hangi sinyaller birlikte görülür?
Tek başına bakıldığında yetkisiz bir ilan yetkili ilandan ayırt edilemeyebilir. Ayrım genellikle birkaç sinyalin bir arada görülmesiyle yapılır:
- satıcının mağaza adının ya da unvanının yetkili satıcı listesinde olmaması,
- fiyatın tavsiye edilen satış fiyatının belirgin biçimde altında kalması,
- marka adının başlık yerine açıklamaya yazılması ya da ürünün farklı varyant adlarıyla listelenmesi,
- ambalajın, etiketin ya da açıklamanın başka bir pazar için hazırlanmış olması,
- kampanya dönemlerinde aynı ürün için kısa sürede çok sayıda yeni ilan açılması.
İlanlar ve satıcı hesapları sık değiştiği için bu kontrolü elle sürdürmek zordur. Her bulgu ilan bağlantısı, satıcı bilgisi, fiyat ve tespit zamanıyla kaydedilir; sonraki adıma bu kayda bakılarak karar verilir.

İzinsiz satış markaya ne kaybettirir?
İlk etki fiyattadır. Yetkisiz satıcının bayi marjı, pazarlama bütçesi ya da servis yükü olmadığı için tavsiye edilen satış fiyatının altına inebilir. Aynı ürün sayfasında daha pahalı görünen yetkili bayi ya fiyat kırar ya da markaya şikâyet eder; iki durumda da dağıtım ağıyla ilişki yıpranır.
İkinci etki satıştan sonra çıkar. Yetkisiz kanaldan gelen ürün başka bir pazar için etiketlenmiş, uygun koşulda saklanmamış ya da markanın garanti kapsamı dışında kalmış olabilir. Müşteri bunu bilmeden alır ve bir sorun yaşadığında muhatap olarak markayı görür. Son kullanma tarihi ve saklama koşulu olan kozmetik ve gıda takviyesi gibi ürünlerde bu risk daha belirgindir.
Fark ettikten sonra ne yapmalısınız?
Orijinal ürünün yetkili kanal dışında yeniden satışı çoğu durumda marka hakkı ihlali sayılmaz. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 152. maddesine göre hak sahibi tarafından ya da onun izniyle piyasaya sunulan ürünlerle ilgili sonraki fiiller hakkın kapsamı dışında kalır; ürünün değiştirilerek ya da kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılması istisnadır. Satıcı şikâyete ürünü nereden aldığını gösteren faturayla itiraz ettiğinde, 6563 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre pazaryeri ürünü yeniden yayımlar.
Bu nedenle yetkisiz satış bulgusu çoğu zaman distribütör ve bayi sözleşmesi üzerinden ele alınır: ürünün hangi bayiden çıktığı bulunur, sözleşmedeki satış kanalı ve bölge hükümleri işletilir. Ürünün değiştirilmiş ya da yeniden ambalajlanmış olması, ilanın kendini resmî mağaza gibi göstermesi ya da ürünün sahte olduğu yönünde işaret bulunması durumu değiştirir; bu değerlendirme marka vekilinin ya da avukatın işidir.
Şikâyet yoluna gidilecekse kanallar platforma göre değişir. Hak sahibinin ya da avukatının kullanacağı kanalları ve belgeleri Trendyol'da marka ihlali bildirimi ve Hepsiburada'da marka ihlali bildirimi rehberlerinde anlattık. Genel sırayı pazaryerinde sahte ürün satılıyorsa ne yapmalı yazısında bulabilirsiniz.
Yetkili satıcı listesi neden güncel tutulmalı?
Yetkisiz satıcıyı tespit etmenin dayanağı yetkili satıcı listesidir. Liste güncel değilse sözleşmesi biten bayi yetkili görünür, yeni bayi de yetkisiz sayılır. Bayilerin pazaryerindeki mağaza adları, unvanları ve MERSİS numaraları da listeye yazılırsa karşılaştırma ilan düzeyinde yapılabilir. Sözleşmelerde pazaryeri satışına dair açık bir hüküm bulunması, bulgu çıktığında bayiyle konuşmayı kolaylaştırır. Yetki durumunun belirsiz kaldığı vakaların nasıl sınıflandırıldığını yetkili ve yetkisiz kullanım ayrımı yazısında ele aldık.
Authex bu kontrolü nasıl yapar?
Authex, pazaryerleri, sosyal medya, reklamlar ve alan adlarında markanın izinsiz kullanımını tespit eden, kanıtını toplayan ve raporlayan bir online marka izleme platformudur. Trendyol ve Hepsiburada dahil pazaryerlerinde marka adıyla yapılan listelemeleri izler ve satıcıları sisteme eklediğiniz yetkili satıcı listesiyle her taramada karşılaştırır. Bulgular kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve ekran görüntüsüyle kaydedilir, risk seviyesine göre sıralanır ve ekip üyelerine atanır. Authex her ihlal için kanıt dosyasını ve bir bildirim taslağını hazırlar; şikâyeti iletme kararını ve gönderimi markanın ekibi ya da avukatı yapar. Bir satışın sözleşme konusu mu marka ihlali mi olduğuna marka sahibi ve vekili karar verir. Kapsam pazaryeri izleme sayfasında.
Sık sorulan sorular
Yetkisiz satış her zaman marka ihlali midir?
Hayır. Orijinal ürünün hak sahibinin izniyle piyasaya sunulduktan sonra yeniden satışı çoğu durumda marka hakkının kapsamı dışında kalır. Ürün değiştirilmiş ya da kötüleştirilmişse durum değişir.
Trendyol'daki ve Hepsiburada'daki iki mağazanın aynı satıcıya ait olduğunu nasıl anlarım?
Mağaza sayfalarındaki ticaret unvanını, KEP adresini ve MERSİS ya da vergi kimlik numarasını karşılaştırın. Yönetmelik bu bilgilerin pazaryerinde gösterilmesini zorunlu tutar.
Yetkisiz satıcıyı bulduğumda ilk adım ne olmalı?
Önce ilanı ve satıcı bilgisini kaydedin, sonra ürünün hangi bayiden çıkmış olabileceğini araştırın. Bayi kaynaklı vakalarda sözleşme yolu, sahtelik şüphesinde marka vekiliyle değerlendirilecek şikâyet yolu öne çıkar.
Kontrolü ne sıklıkla yapmalıyım?
Mevzuat bir sıklık belirlemez. Yeni ilanlar özellikle kampanya dönemlerinde hızla açıldığı için kontrolün düzenli olması ve kampanya dönemlerinde sıklaştırılması önerilir.


