Kaldırılan bir ilan iki yoldan geri gelir: satıcı faturayla itiraz eder ve ilan yeniden yayımlanır, ya da aynı ürün aynı veya yeni bir mağazada yeniden listelenir. İki durumda da yapılacak iş aynı sırayı izler: ilanı yeniden tespit edip kaydetmek, önceki şikâyet dosyasına bağlamak, ilk şikâyette olmayan yeni bir belge eklemek ve bildirimi platformun resmî kanalından tekrar iletmek. Tekrar eden satıcı için hukuki yolları avukat değerlendirir.
Kaldırılan ilan neden geri gelir?
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9/3 maddesi iki adımlı bir düzen kurar. Pazaryeri, hak sahibinin bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine ürünü yayımdan kaldırır ve durumu satıcıya ve hak sahibine bildirir. Satıcı şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeyle itiraz ederse ürünü yeniden yayımlar. Yani ilk kaldırma kalıcı değildir; satıcının itiraz hakkı kanunda yazılıdır.
Geri dönüşün üç tipik biçimi vardır:
| Durum | Ne oldu? | İlk bakılacak yer |
|---|---|---|
| İtirazla geri dönüş | Satıcı fatura ya da tedarik belgesi sundu, ilan aynı bağlantıda yeniden yayında | Satıcının sunduğu belge ve ilk şikâyetin gerekçesi |
| Aynı mağazada yeni ilan | Kaldırılan ürün yeni bir ilan numarasıyla tekrar listelendi | Görsel, açıklama metni ve fiyat düzeni |
| Yeni mağazada aynı ilan | Aynı ürün başka bir mağaza adıyla açıldı | Ortak görseller, iletişim bilgisi, gönderim adresi, fiyat |
Satıcı itiraz ederse ne olur?
Yönetmeliğin 12-14. maddeleri itirazın usulünü ve 48 ve 24 saatlik süreleri düzenliyordu; bu maddelerin yürütmesi Danıştay 10. Dairesi'nin Mayıs 2023 kararıyla durduruldu ve Kasım 2026 itibarıyla bu kararın kaldırıldığına dair yayımlanmış bir bilgiye ulaşamadık. Bugün usulün ayrıntısını büyük ölçüde platformların kendi sayfaları belirler.
Hepsiburada'nın başvuru süreci sayfası buna iyi bir örnektir. Sayfaya göre satıcı itirazında faturayı ya da fatura yerine geçen belgeleri, kendisinden başlayarak geriye doğru hak sahibine ya da hak sahibinin izniyle ürünü piyasaya sunanlara kadar uzanan sözleşme ve belgeleri sunar. Platformun incelemesi satıcının ilettiği belgelerle sınırlıdır. En önemli kural da şudur: ihlali ispatlayıcı yeni belgeler sunulmadıkça aynı ürün ve iddiaya ilişkin şikâyet işleme alınmaz. Dolap'ın Kullanıcı Sözleşmesi de şikâyet ve itiraz için aynı unsurları sayar.
Bu kural pratikte şunu söyler: aynı dosyayı ikinci kez göndermek sonuç vermez. İkinci şikâyetin ilkinden farkı yeni belgedir.
İkinci şikâyette "yeni belge" ne olabilir?
Hangi belgenin kullanılacağına marka sahibi ve avukatı karar verir. Uygulamada değerlendirilen örnekler şunlardır:
- Test alımı. İlandan satın alınan ürün, faturası ve ambalajı. Satıcının itirazda sunduğu faturayla karşılaştırılabilir.
- Faturanın başka bir mala ait olduğunun gösterilmesi. Faturadaki ürün kodu, adet ya da tarih ilandaki ürünle uyuşmuyorsa bu fark belgelenir.
- Uzman ya da yetkili servis değerlendirmesi. Ürünün orijinal olmadığını gösteren teknik inceleme.
- Tedarik zincirinin kopukluğu. Satıcının gösterdiği kaynağın markanın yetkili dağıtım listesinde yer almaması.
- Yeni ilanla eski vaka arasındaki bağ. Aynı görsellerin, aynı açıklama metninin ve aynı iletişim bilgisinin kullanıldığını gösteren tarihli kayıtlar.
Orijinal bir ürünün yetkili kanal dışından satışı ise başka bir konudur. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 152. maddesine göre hak sahibi tarafından ya da onun izniyle piyasaya sunulan ürünlerle ilgili sonraki fiiller hakkın kapsamı dışındadır. Satıcının faturası gerçek ve orijinal ürüne aitse yeniden şikâyet büyük olasılıkla aynı sonuca varır. Bu ayrımı yetkili ve yetkisiz kullanım yazısında anlattık.
Kanıt sürekliliği nasıl kurulur?
Tekrar eden bir ihlalde gücü belirleyen, ilk günden itibaren tutulan kayıttır. Her vaka için şunlar aynı dosyada durmalıdır:
- İlk tespitin tarihi, ilan bağlantısı ve ekran görüntüsü.
- Şikâyetin hangi kanaldan, hangi tarihte ve hangi belgelerle iletildiği.
- Platformun yanıtı ve ilanın kalktığı tarih.
- Satıcının itirazı ve sunduğu belge, platform bunu paylaştıysa.
- İlanın geri döndüğü tarih ve yeni bağlantı.
- Yeni ilanı eski vakaya bağlayan ortak unsurlar.
- İkinci şikâyetin tarihi, yeni belge ve sonuç.
Bu sıra, ilk şikâyet ile sonraki her adım arasında boşluk bırakmaz. Ekran görüntüsünün yanında tarih-saat kaydı ve kaynak bağlantısı bulunması, kaydın sonradan değiştirilmediğini göstermeye de yardım eder. Neyin, ne zaman kaydedileceğini marka ihlali için kanıt nasıl toplanır? yazısında ayrıntılı anlattık.
Kaldırmadan sonra neye, ne sıklıkla bakılmalı?
Geri dönüşü erken görmek için kaldırmadan sonra ilan ve satıcı yeniden kontrol edilir. Aşağıdaki takvim bir öneridir, yasal bir süre değildir:
| Zaman | Kontrol |
|---|---|
| Kaldırma bildiriminden hemen sonra | İlan gerçekten kalktı mı, aynı bağlantı ne gösteriyor? |
| İlk hafta | Satıcının mağazasında aynı ürün yeni ilanla açıldı mı? İtiraz bildirimi geldi mi? |
| İlk ay | Aynı görsel ve metin başka mağazalarda görünüyor mu? |
| Sonrasında | Düzenli taramada aynı satıcı ve aynı görseller için uyarı |
Sosyal medyada da aynı mantık geçerlidir: kapatılan bir hesabın yerine benzer adla yenisi açılabilir. Bunu sosyal medyada sahte marka hesapları yazısında anlattık.
Tekrar eden ihlalci platformlara nasıl bildirilir?
Platformların bir kısmı tekrar eden ihlali hesap düzeyinde ele aldığını kendi politikasında yazar:
- Amazon. Amazon.com.tr Kullanım ve Satış Şartları'na göre Amazon, bir şikâyeti aldıktan sonra uygun koşullarda tekrar eden ihlalcilerin hesaplarını sonlandırmak dahil çeşitli işlemler yapabilir.
- Meta. Meta'nın üçüncü taraf fikri mülkiyet ihlali politikası, bu ilkeyi tekrar tekrar ihlal eden hesapları kaldırdığını söyler. Bildirim hak sahibinden ya da yetkili temsilcisinden alınır.
- Türk pazaryerleri. Bildirim, platformun resmî kanalından yapılır: satıcı paneli, platformun formu, noter ya da KEP. Hangi platformun hangi kanalı yayımladığını pazaryeri bildirim kanalları yazısında tek tabloda topladık.
Tekrar bildiriminde önceki şikâyetlerin tarihleri ve sonuçları kısaca listelenir; yeni ilanın eski vakayla bağı gösterilir. Bir şikâyet sayısı eşiği yoktur; platform her bildirimi kendi kuralına göre değerlendirir.
Sosyal ağlar için ayrıca bir yanıt yükümlülüğü vardır. 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesinin üçüncü fıkrasına göre Türkiye'den günlük erişimi bir milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, kişilerin başvurularına en geç kırk sekiz saat içinde olumlu ya da olumsuz yanıt vermekle yükümlüdür; olumsuz yanıt gerekçeli olur.
Platform dışında hangi yollar var?
Tekrar eden satıcı için platform şikâyeti tek yol değildir. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 149. maddesi tecavüzün önlenmesini ve durdurulmasını, 159. maddesi de ihtiyati tedbiri düzenler. 30/7. madde, taklit malı satan kişinin malı nereden aldığını bildirip üreticinin ortaya çıkmasını sağlaması hâlinde ceza verilmeyeceğini öngörür; bu kural kaynağa ulaşmanın yolunu açabilir. Ceza şikâyeti için Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesindeki altı aylık süre, fiili ve faili öğrenme tarihinden başlar. Hangi yolun ne zaman kullanılacağını avukat değerlendirir. Ceza ve hukuk yollarını taklit ürün satmanın cezası yazısında anlattık.
Authex geri dönen ilanları nasıl izler?
Authex, bildirimden sonra da ilanın ve satıcının durumunu izlemeye devam eder. Sonraki taramalarda yeniden bulunan bir bulgu için ilk ve son görülme tarihi tutulur ve bulgu tekrarlayan olarak işaretlenir. İlan görselleri resmî ürün fotoğraflarınızla görsel benzerlik üzerinden karşılaştırıldığı için aynı fotoğraflarla açılan yeni ilanlar da bulunur. Daha önce ihlal kaydı olan satıcıların yeni ilanları risk sıralamasında öne çıkar.
Her yeni bulgu için kanıt dosyası ve bir bildirim taslağı hazırlanır; önceki kayıtlar aynı vakada durur. Tekrar bildirimi iletme kararı ve gönderim marka ekibine ya da avukatına, kaldırma kararı platforma aittir. Kapsam pazaryeri izleme sayfasında.
Sık sorulan sorular
Aynı ilanı aynı belgelerle tekrar şikâyet edebilir miyim?
Hepsiburada'nın sayfasına göre ihlali ispatlayıcı yeni belgeler sunulmadıkça aynı ürün ve iddiaya ilişkin şikâyet işleme alınmaz. İkinci şikâyette ilk dosyada olmayan bir belge bulunmalıdır.
İlan yeni mağazada açıldıysa eski şikâyet geçerli olur mu?
Her ilan ve mağaza için ayrı bildirim gerekir. Yeni bildirimde ilanın eski vakayla bağı, ortak görseller ve metinlerle gösterilebilir.
Kaç şikâyetten sonra satıcı hesabı kapanır?
Platformlar bir sayı yayımlamaz. Amazon ve Meta tekrar eden ihlalcilerin hesaplarını kapatabildiklerini kendi şartlarında ve politikalarında yazar; kararı platform verir.
Satıcının itirazında sunduğu faturayı görebilir miyim?
Kanun, kaldırma ve yeniden yayımlamanın hak sahibine bildirilmesini öngörür. Satıcının belgesinin size iletilip iletilmediği platformun uygulamasına bağlıdır. Belgeye ihtiyaç varsa hangi yolla istenebileceğini avukatınız değerlendirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Platform sayfaları ve şartlar değişebilir; somut bir olayda avukatınızdan destek alın.
Kaynaklar
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (madde 9)
- Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 29 Aralık 2022, Sayı 32058 (madde 12-14)
- Webrazzi, "E-ticaret yönetmeliğinde Danıştay tarafından yürütmesi durdurulan maddeler", 10 Mayıs 2023
- Hepsiburada, Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakkı İhlaline İlişkin Başvuru Süreci
- Dolap, Kullanıcı Sözleşmesi
- Amazon.com.tr, Kullanım ve Satış Şartları
- Meta Şeffaflık Merkezi, Üçüncü Taraf Fikri Mülkiyet İhlali
- 5651 sayılı Kanun (ek madde 4)
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (madde 30, 149, 152, 159)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (madde 73)
