Pazaryeri marka şikâyetleri çoğu zaman markanın haklı olmamasından değil, dosyanın eksik olmasından reddedilir. En sık nedenler eksik belge, yanlış kanal, tescil kapsamının ürünle örtüşmemesi, gerekçesiz şikâyet, satıcının orijinal ürünü yeniden sattığı durumlar, sözleşme sorununun marka ihlali gibi bildirilmesi ve aynı şikâyetin yeni belge olmadan tekrarlanmasıdır. Aşağıda her nedeni platformların kendi sayfalarıyla ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile açıklıyoruz.
Şikâyetin hukuki dayanağı nedir?
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9/3 maddesine göre aracı hizmet sağlayıcı, hak sahibinin fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine ürünü yayımdan kaldırır ve durumu satıcıya ve hak sahibine bildirir. Satıcı şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanan bir itiraz sunarsa ürün yeniden yayımlanır. Şikâyet ve itirazda ilgililerin açık kimlik ve adres bilgileri, ürün hakkındaki bilgiler ve gerekçeler yer alır.
Kanun metni saat sınırı koymaz. Ayrıntıları düzenleyen 2022 tarihli yönetmeliğin 12-14. maddeleri için Danıştay 10. Daire Mayıs 2023'te yürütmeyi durdurma kararı vermiştir; Kasım 2026 itibarıyla kararın kaldırıldığına dair yayımlanmış bir bilgiye ulaşamadık. Platformların kendi sayfalarında yazan süre ve belge şartları bu yüzden her platformun kendi uygulamasıdır.
Kısacası şikâyet "bilgi ve belgeye" dayanmalıdır. Retlerin çoğu bu şartın bir yerinden kopar.
1. Belge eksik ya da tescil belgesi yok
Hepsiburada'nın başvuru süreci sayfası şikâyet için gerekli bilgi ve belgeleri sayar:
- Türk Patent ve Marka Kurumunca düzenlenen ve hak sahipliğini gösteren tescil belgesi,
- şikâyetçinin kimlik ya da unvan, adres, e-posta ve varsa KEP bilgileri,
- vekil başvuruyorsa vekilin temsile yetkili olduğunu gösteren belge,
- ürünün hakkı ihlal ettiğine dair gerekçe ve deliller,
- ürünü gösteren internet adresi,
- bilgi ve belgeler gerçeğe aykırıysa doğacak zarardan sorumlu olunduğuna dair beyan.
Sayfaya göre bunlardan biri ya da birkaçı eksikse başvuru dikkate alınmaz ve eksiklikler konusunda bilgilendirme yapılır. Dolap'ın Kullanıcı Sözleşmesi de şikâyet için benzer unsurları sayar.
Çözüm: Şikâyetten önce tescil belgesinin güncel olduğunu, yenileme tarihinin geçmediğini ve marka sahibinin sicildeki adla şikâyetçinin adının aynı olduğunu kontrol edin. Lisans alan ya da distribütör başvuruyorsa marka sahibinin yetki belgesini ekleyin. Tescilsiz markalarda durumun neden farklı olduğunu tescilsiz marka korunur mu yazısında anlattık.
2. Şikâyet yanlış kanaldan gitti
Her platform şikâyeti belirli kanallardan kabul eder. Trendyol fikri ve sınai hak ihlal bildirimi sayfasında satıcılar için Satıcı Paneli'ni, diğerleri için bir iletişim formunu, noter adresini ve güvenli elektronik imza ya da mobil imza ile imzalanmış KEP'i sayar. Hepsiburada hak sahipleri için noter ve KEP yolunu gösterir. Düz bir e-posta ya da müşteri hizmetleri mesajı bu kanalların yerine geçmez.
Çözüm: Platformun güncel bildirim sayfasını şikâyet anında kontrol edin. Türkiye'deki platformların yayımladığı kanalları pazaryeri bildirim kanalları yazısında tek tabloda topladık.
3. Tescil kapsamı ürünle örtüşmüyor
SMK 7/2'ye göre marka sahibinin önleme hakkı, tescil kapsamındaki mal ve hizmetlere ya da karıştırılma ihtimali bulunan aynı veya benzer mallara dayanır. Markanız yalnızca kozmetik ürünleri için tescilliyse, aynı adla satılan bir hırdavat ürünü için yapılan şikâyet zayıf kalır. Tanınmış marka koruması (SMK 7/2-c) ayrı bir değerlendirme ister.
Çözüm: Şikâyette tescilin hangi sınıf ve mallar için olduğunu ve şikâyet edilen ürünün bu kapsama nasıl girdiğini açıkça yazın. Kapsam dışında kalan kullanım için hangi yolun açık olduğunu avukatınız değerlendirir.
4. Gerekçe ve delil zayıf
"Bu satıcı sahte ürün satıyor" cümlesi bir gerekçe değildir. 6563 sayılı Kanun ve platform sayfaları gerekçe ile delil ister. Güçlü bir şikâyette şunlar bulunur:
- ilanın bağlantısı ve tarihli ekran görüntüsü,
- ürünün neden orijinal olmadığını gösteren somut farklar; ambalaj, etiket, logo, barkod, fiyat ya da resmî fotoğrafların izinsiz kullanımı,
- satıcının yetkili satıcı listenizde olmadığı bilgisi,
- varsa test alımı ve ürün incelemesi.
Çözüm: Her şikâyeti ayrı bir kanıt dosyasına bağlayın. Ekran görüntüsünün kanıt değerini ekran görüntüsü delil olur mu yazısında anlattık.
5. Satıcı orijinal ürünü yeniden satıyor
SMK 152/1'e göre ürünler hak sahibi tarafından ya da onun izniyle piyasaya sunulduktan sonra bu ürünlerle ilgili fiiller hakkın kapsamı dışında kalır. Yetkisiz bir satıcı orijinal ürünü yeniden satıyorsa, marka şikâyeti çoğu zaman itirazla geri döner; satıcının faturası ve tedarik zinciri belgeleri itirazda belirleyici olur.
SMK 152/2 ise marka sahibine, bu ürünlerin üçüncü kişilerce değiştirilerek veya kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılmasını önleme hakkı tanır. Bozulmuş, yeniden ambalajlanmış ya da etiketi değiştirilmiş ürünler bu yüzden ayrı değerlendirilir.
Çözüm: Önce ürünün orijinal olup olmadığını anlamaya çalışın. Orijinal ürünlerin yetkisiz satışı için markanızın izinsiz satıldığını fark etmek yazısındaki yolları değerlendirin.
6. Sözleşme sorunu marka ihlali gibi bildirildi
Amazon.com.tr'nin ihlal bildirimi sayfası açıktır: Amazon üreticinin münhasır dağıtım sözleşmesi yapma hakkına saygı duyar, ama bu sözleşmelerin ihlali fikri mülkiyet hakkı ihlali sayılmaz ve sözleşmenin uygulanması üretici ile satıcı arasındaki bir konudur. Distribütörün bölge dışına satması ya da bayinin fiyat politikasına uymaması bu nedenle marka şikâyetiyle çözülmez.
Çözüm: Sözleşme ihlallerini sözleşmenin kendi yollarıyla, avukatınızla birlikte ele alın. Marka şikâyetini ürünün taklit olduğu, resmî görsellerin izinsiz kullanıldığı ya da karıştırılma yaratan kullanımlar için saklayın.
7. Aynı şikâyet yeni belge olmadan tekrarlandı
Hepsiburada'nın sayfasına göre ihlali ispatlayıcı yeni belgeler sunulmadıkça aynı ürün ve iddiaya ilişkin şikâyet başvuruları işleme alınmaz. Satıcının itirazından sonra aynı dosyayı yeniden göndermek bu yüzden sonuç vermez. Platformun satıcı itirazındaki incelemesi de satıcının ilettiği belgelerle sınırlıdır.
Çözüm: İkinci şikâyete yeni bir belge ekleyin; test alımı, ürün incelemesi, satıcının belgesinin geçersiz olduğunu gösteren bir yazı ya da yeni tarihli tespitler bunlara örnektir. Ayrıntıları kaldırılan ilan geri gelirse ne yapılır yazısında anlattık.
Şikâyetten önce kısa kontrol listesi
| Kontrol | Neden |
|---|---|
| Tescil belgesi güncel, sınıflar ürünü kapsıyor | Hak sahipliği ve kapsam ilk incelenen konudur |
| Şikâyetçi ile sicildeki marka sahibi aynı ya da yetki belgesi ekli | Vekil ve lisans alanlar için yetki belgesi istenir |
| Kanal platformun güncel sayfasında yazan kanal | Yanlış kanaldan gelen başvuru işleme alınmayabilir |
| İlan bağlantısı ve tarihli ekran görüntüsü ekli | Ürünü gösteren internet adresi şarttır |
| Gerekçe somut farkları sayıyor | Kanun bilgi ve belgeye dayanan şikâyet ister |
| Ürünün orijinal olup olmadığı değerlendirildi | SMK 152 kapsamındaki satışlar itirazla geri dönebilir |
| Sorumluluk beyanı imzalı | Bazı platformlar bunu ayrıca ister |
| Tekrar şikâyette yeni belge var | Yeni belgesiz tekrar şikâyet işleme alınmayabilir |
Authex şikâyet dosyasını nasıl hazırlar?
Authex pazaryerlerinde şüpheli ilanları bulur ve her ilanı kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve ekran görüntüsüyle kayda alır. Ürün görselleri resmî fotoğraflarınızla karşılaştırılır, satıcı yetkili satıcı listenizle eşleştirilir ve aynı satıcının geçmiş bulguları dosyaya eklenir. Ekran görüntülerinin ve kanıt dosyasının (PDF ve ZIP) SHA-256 özeti tutulur.
Her bulgu için bir bildirim taslağı hazırlanır; taslak hukuki inceleme için taslak olarak işaretlidir ve eklenecek belgelerin listesini içerir. Tescil bilgisini ve gerekçeyi son hâline getirmek, şikâyeti iletme kararı ve gönderim marka ekibine ya da avukatına aittir; kaldırma kararını platform verir. Bildirimden sonra ilanın durumu izlenmeye devam eder. Kapsam pazaryeri izleme sayfasında.
Sık sorulan sorular
Şikâyetim reddedildi, tekrar başvurabilir miyim?
Ret nedeni eksik belge ise eksik giderilerek yeniden başvurulabilir. Satıcı itirazından sonra aynı iddiayla yeniden başvururken Hepsiburada gibi platformlar yeni belge ister.
Tescil belgem yenileme döneminde, şikâyet yapabilir miyim?
Koruma süresi devam ediyorsa tescil geçerlidir. SMK 23'e göre yenileme süre bitmeden önceki altı ay içinde, kaçırılırsa ek ücretle sonraki altı ay içinde yapılabilir. Platforma güncel sicil kaydını eklemek dosyayı güçlendirir.
Distribütörüm şikâyet yapabilir mi?
Şikâyeti marka sahibinin vekili ya da yetkilendirdiği kişi yapabilir. Platformlar bu durumda temsile yetkili olunduğunu gösteren belge ister.
Platform şikâyeti reddettiyse dava yolu kapanır mı?
Hayır. 6563 sayılı Kanun'un 9/3 maddesi ilgililerin genel hükümlere göre adli ve idari mercilere başvurma haklarını saklı tutar. Bu yolu avukatınız değerlendirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Platformların şikâyet şartları değişebilir; şikâyetten önce güncel sayfayı kontrol edin ve hukuki değerlendirme için avukatınıza danışın.
Kaynaklar
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (madde 9)
- Webrazzi, "E-ticaret yönetmeliğinde Danıştay tarafından yürütmesi durdurulan maddeler", 10 Mayıs 2023
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (madde 7, 23, 152)
- Hepsiburada, Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakkı İhlaline İlişkin Başvuru Süreci
- Trendyol, Fikri ve Sınai Hak İhlal Bildirimi
- Dolap, Kullanıcı Sözleşmesi
- Amazon.com.tr, Report Infringement
