Evet, ekran görüntüsü delil olarak sunulabilir: Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesi görüntü kayıtlarını ve elektronik ortamdaki verileri belge sayar. Ancak hâkim delilleri serbestçe değerlendirir ve karşı taraf kaydın doğruluğuna itiraz edebilir. Platform bildiriminde bağlantı ve tarihli ekran görüntüsü çoğunlukla işi görür; dava ihtimali olan ihlallerde yanına noter e-tespiti ya da mahkemeden delil tespiti eklenir.
Ekran görüntüsünün zayıf noktası nedir?
Sorun ekran görüntüsünün kabul edilmemesi değil, tek başına az şey kanıtlamasıdır. Görselde adres çubuğu yoksa içeriğin hangi sayfaya ait olduğu, tarih yoksa ne zaman çekildiği, özgün dosya saklanmamışsa sonradan değiştirilip değiştirilmediği tartışmaya açılır. 6100 sayılı Kanun'un 198. maddesi hâkimin delilleri serbestçe değerlendireceğini söyler, 190. madde de ispat yükünü iddiadan lehine sonuç çıkaran tarafa verir. Yani bu soruların cevabını hazırlamak marka sahibinin işidir.
İkinci sınır, delilin elde ediliş biçimidir. 189. maddeye göre hukuka aykırı elde edilen deliller hukuk davasında dikkate alınmaz; Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 217. maddesi de hukuka uygun delil şartını koyar. Başkasının hesabına izinsiz girmek ya da kapalı bir gruptan izinsiz içerik almak bu yüzden riskli bir kısa yoldur. Şüpheli durumda avukatınıza sorun.
Hangi yöntem neyi sağlar?
| Yöntem | Ne sağlar? | Nerede işe yarar? | Sınırı |
|---|---|---|---|
| Elle alınan ekran görüntüsü | Hızlı bir ilk kayıt | Platform bildirimi, iç karar | İtiraza açıktır |
| Tarihli ve özetli sistem kaydı | Çekim zamanı ve dosyanın sonradan değişmediğini gösteren SHA-256 özeti | Toplu izleme, platform bildirimi, avukata hazır dosya | Özel kayıttır, resmî işlem değildir |
| Noter e-tespiti | İnternet sayfasının ve dosyanın noter tutanağıyla tespiti | Dava ve şikâyet dosyası | İlan başına işlem ister, noter aşaması vardır |
| Mahkemeden delil tespiti | Mahkeme eliyle keşif ve bilirkişi incelemesi | Teknik ya da kaybolma riski yüksek vakalar | Talep ve karar süreci gerekir |
| Test alımı | Ürünün kendisi, fatura ve kargo kaydı | Sahte ürün iddiası | Ekran kaydının yerini değil, tamamlayıcısıdır |
Noter e-tespiti nasıl yapılır?
Yasal dayanak, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 61. ve 198/A maddeleridir. 198/A, noterlerin elektronik ortamdaki durum, görüntü, işlem ve benzeri verilerin tespitini de yapabileceğini söyler. 82. maddeye göre bu tür noterlik işlemleri aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir; yani kesin ve tartışılmaz değildir, ama elle alınmış bir görselden çok daha güçlü bir başlangıçtır.
Türkiye Noterler Birliği'nin E-Tespit Portalı'na göre süreç şöyle işler:
- e-Devlet ile portala giriş yapılır.
- Tespit edilecek internet sayfaları ve indirilebilen dosyalar sisteme kaydedilir. Sistem 7/24 çalışır.
- Sistem bir başvuru numarası üretir ve e-posta ile SMS olarak gönderir.
- Seçilen noterlikte e-tespit tutanağı hazırlatılır. Portal, tutanak hazırlatılmadan işlemin geçerli hâle gelmeyeceğini belirtir.
Portal, işlemin elektronik imzayla noter huzuruna gitmeden de tamamlanabileceğini belirtir. Giriş e-Devlet üzerinden kişi adına yapıldığı için şirket adına işlemi kimin yürüteceğini önceden belirleyin. Sosyal medya içeriği oturum açılmadan görünmüyorsa nasıl ilerleyeceğinizi de avukatınızla baştan konuşun.
Mahkemeden delil tespiti ne zaman gerekir?
6100 sayılı Kanun'un 400. maddesine göre taraf, açacağı davada ileri süreceği bir vakanın tespiti için keşif ya da bilirkişi incelemesi isteyebilir. Delilin hemen tespit edilmezse kaybolacağı ya da ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır. 403. madde zorunlu hâllerde karşı tarafa tebligat yapılmadan tespit imkânı tanır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 150. maddesi de hak sahibinin tazminat davasından önce delil tespiti ile ilgili mahkemeden karar istemesini düzenler.
Bu yol ilanın ötesine geçmek gerektiğinde anlamlıdır: bir depodaki stok, bir üretim hattı ya da satış belgeleri gibi. Yalnızca bir sayfanın görüntüsü için çoğu zaman e-tespit yeterli kalır.
Her ilan için noter tespiti gerekir mi?
Hayır, gerekmez ve pratik de değildir. Yüzlerce ilanlık bir izlemede akış şöyle kurulur: bulgu sistemde tarihli olarak kaydedilir, öncelik belirlenir, seçilen dosyalar için e-tespit yapılır, ardından bildirim ya da dava aşamasına geçilir. E-tespiti şu vakalara ayırın:
- dava ya da ceza şikâyeti açılması muhtemel satıcılar,
- satış hacmi yüksek ya da sağlık ve güvenlik riski taşıyan ürünler,
- daha önce itiraz etmiş ya da hesap değiştirerek dönmüş satıcılar,
- ihtiyati tedbir istenecek durumlar. 6769 sayılı Kanun'un 159. maddesi, tecavüzün gerçekleşmekte olduğunun ispatını şart koşar.
Sıra da önemlidir. Platform bildirimi ilanı kaldırabilir, kaldırılan sayfa da artık tespit edilemez. Bu yüzden dava ihtimali olan bir ilanda e-tespit bildirimden önce yapılır.
İyi bir kayıtta neler görünmeli?
- Tam adres çubuğu ve kaynak bağlantı.
- Kaydın alındığı tarih, saat ve kaydı alan kişi.
- Tam sayfa görüntü: satıcı adı, mağaza adresi, ürün başlığı, fiyat, stok ve görseller.
- Özgün dosya. Sıkıştırma ya da düzenleme yapılmamalı, kırpılmış kopya varsa asıl dosya da saklanmalıdır.
- Dosya özeti (hash). Sonradan değişmediğini göstermenin basit yoludur.
- Satıcının kimlik bilgileri ve ilanın ilk ve son görülme tarihi.
- Resmî ürün görseliniz ve tescil belgenizle karşılaştırma notu.
Kanıt dosyası nasıl düzenlenir?
Dosyanın başına tek sayfalık bir özet koyun: hak belgesi, ihlal gerekçesi, satıcı, tespit tarihi ve talep edilen sonuç. Ardından ilan kayıtları, noter tutanakları, test alımı belgeleri, müşteri şikâyetleri ve platform yazışmaları tarih sırasıyla gelir. Satıcının itiraz belgeleri ve platformun cevabı da dosyada kalır, çünkü aynı satıcı döndüğünde geçmiş bu dosyadan okunur. Bildirim aşamasındaki belgeleri pazaryerinde sahte ürün şikâyeti yazısında anlattık.
Bu yazı genel bilgi verir. Bir dosyada hangi delilin yeterli olacağına avukatınız karar verir.
Authex kaydı noter tespitinin yerini tutar mı?
Hayır. Authex ilanın ekran görüntüsünü ve kaynak bağlantısını sunucu saatiyle tarihlendirerek kaydeder, kanıt dosyalarını SHA-256 özetiyle bütünlük kontrolüne alır, ilk ve son görülme tarihini tutar ve platform bildirimi için taslakla kanıt paketi hazırlar. Mahkemede kullanılacak deliller için ayrıca noter tespiti önerilir. Bu kayıt, yüzlerce bulgu arasından hangisinin tespit ettirilmeye değer olduğuna karar vermeyi kolaylaştırır; bildirimi ve hukuki süreci hak sahibi ya da avukatı yürütür. Kapsam teknoloji sayfasında.
