Türkiye'deki pazaryerlerinde marka ihlali şikâyetinin çerçevesi aynıdır: 6563 sayılı Kanun'un 9. maddesi ve uygulama yönetmeliği tescil belgesini, gerekçeyi, ilan bağlantısını ve sorumluluk beyanını ister, eksiksiz şikâyette ürün 48 saat içinde kalkar. Farklı olan kanaldır. Hepsiburada hak sahiplerinden noter ya da KEP ister. n11 önce Marka Koruma Merkezi üyeliği ister. Amazon.com.tr oturum açılarak kullanılan bir ihlal formu ve Marka Kaydı programı sunar. Dolap'ın üyelik sözleşmesi ise dahili iletişim sistemi, noter ve KEP yollarını sayar.
Bütün pazaryerlerinde geçerli ortak kurallar nelerdir?
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasına göre pazaryeri, hak sahibinin fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine ürünü yayımdan kaldırır ve satıcıya ve hak sahibine bildirir. Usul, Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik'in 12-14. maddelerindedir:
- Şikâyet dahili iletişim sistemi, noter ya da KEP aracılığıyla yapılır.
- Başvuruda TÜRKPATENT'in düzenlediği tescil belgesi (telif için bandrol formu ya da meslek birliği belgesi), başvuranın kimlik ve iletişim bilgileri, vekil varsa yetki belgesi, gerekçe ve deliller, ürünün internet adresi ve sorumluluk beyanı bulunur.
- Eksik başvuru işleme alınmaz. Eksiksiz başvuruda ürün 48 saati geçmemek üzere yayımdan kalkar.
- Satıcı fatura ve tedarik zinciri belgeleriyle itiraz eder. İtiraz açıkça haklıysa ürün en geç 24 saatte yeniden yayımlanır.
- Yeni belge sunulmadıkça aynı ürün ve iddia için tekrar şikâyet işleme alınmaz.
Yönetmelik bu kanalları bütün pazaryerleri için sayar. Platformlar arasındaki fark, bu kanalları nasıl sunduklarında ve ek olarak hangi araçları açtıklarındadır.
Platformlar arasındaki farklar tek tabloda nasıl görünür?
| Platform | Hak sahibinin kanalı | Satıcı olan hak sahibi | Dikkat çeken nokta |
|---|---|---|---|
| Trendyol | Fikri - Sınai Haklar formu, noter, KEP | Satıcı Paneli | Ayrıntıları Trendyol yazısında |
| Hepsiburada | Noter ya da KEP (dmarket@hs02.kep.tr) | Ayrıca Satıcı Portal | Sayfada örnek sorumluluk beyanı veriliyor |
| n11 | Marka Koruma Merkezi (ipr.n11.com) | Aynı portal | Önce üyelik: imzalı sözleşme ve belgeler |
| Amazon.com.tr | İhlal Bildirimi formu, oturum açarak | Aynı form | Marka Kaydı programı; münhasır dağıtım ihlali fikri mülkiyet ihlali sayılmıyor |
| Dolap | Dahili iletişim sistemi, noter, KEP | Uygulama içinde "Şikayet ve İtirazlarım" | İşletmeci DSM Grup; sözleşmede ayrı KEP adresi verilmiyor |
Hepsiburada'da şikâyet nasıl yapılır?
Hepsiburada'nın "Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakkı İhlaline İlişkin Başvuru Süreci" sayfası, hak sahiplerinin şikâyeti noter ya da KEP aracılığıyla yapacağını belirtir. Platformda satış yapan hak sahipleri bunlara ek olarak Satıcı Portal'ı kullanabilir. Şirketin KEP adresi sayfada dmarket@hs02.kep.tr olarak verilir.
İstenen belgeler yönetmeliğin 12. maddesiyle birebir aynıdır. Sayfa, sorumluluk beyanı için bir örnek metin de sunar. Bir ya da birkaç unsur eksikse başvuru dikkate alınmaz ve eksiklik bildirilir. Usulüne uygun başvuruda ürün 48 saati geçmeden yayından kaldırılır.
Satıcının itirazında da aynı sayfa yönetmeliği izler: fatura, hak sahibine kadar geriye giden tedarik zinciri belgeleri ve sorumluluk beyanı. İtiraz açıkça haklıysa ürün 24 saat içinde yeniden yayımlanır ve yeni belge olmadan aynı iddia için tekrar şikâyet işleme alınmaz.
Pratikte Hepsiburada için bir KEP hesabı ve güvenli elektronik imza hazır olmalıdır; diğer yol noter tebligatıdır.
n11 Marka Koruma Merkezi nasıl çalışır?
n11 bildirimleri ipr.n11.com adresindeki Marka Koruma Merkezi'nden alır. Bildirim için önce üye olmak gerekir. Üyelik sayfasına göre hak sahibi ya da kanuni temsilcisi şunları yapar:
- Sayfadaki üyelik sözleşmesini indirip imzalar.
- Sözleşmeyi gerekli belgelerle birlikte mkm@n11.com adresine e-postayla ya da belirtilen adrese postayla gönderir.
- Üyelik onaylandıktan sonra kendisine iletilen kullanıcı adı ve şifreyle sisteme girer ve ilgili alanları doldurarak bildirimde bulunur.
İstenen belgeler şirketler için imza sirküleri (şahıs şirketlerinde imza beyannamesi), marka, patent ya da tasarıma dayanan haklarda tescil ve yetki belgesi, lisansa dayanan haklarda lisansın tescil edildiğini gösteren belgedir. Sayfada Kurumun eski adı olan Türk Patent Enstitüsü (TPE) geçer; bugünkü karşılığı TÜRKPATENT'tir.
n11'e göre bildirim değerlendirildikten sonra ilgili mağazaya dair bilgi ve belgeler hak sahibine e-postayla gönderilir. Portal yalnızca Google Chrome tarayıcısında destekleniyor. İncelediğimiz n11 sayfalarında yönetmeliğin saydığı noter ve KEP kanalları için ayrı bir adres yer almıyor. Bu yolları kullanacak olanlar adresi şirketten teyit etmelidir.
Üyelik süreci ilk ihlalden önce tamamlanırsa, ihlal anında zaman kaybedilmez.
Amazon.com.tr'de hangi araçlar var?
Amazon.com.tr'nin İhlal Bildirimi (Report Infringement) formu, telif ve marka gibi fikri mülkiyet ihlallerini bildirmek için yalnızca hak sahiplerine ve temsilcilerine açıktır. Form oturum açılarak kullanılır.
Formun açıklama sayfası iki sınırı açıkça yazar. Birincisi, ürün detay sayfası oluşturulduktan sonra kalıcı bir katalog sayfasıdır ve başka satıcılar, ürünleri birebir eşleştiği sürece aynı sayfaya ilan ekleyebilir. İkincisi, münhasır ya da seçici dağıtım sözleşmelerinin ihlali fikri mülkiyet ihlali sayılmaz. Amazon bu sözleşmelerin uygulanmasını üretici ile satıcılar arasındaki bir konu olarak görür.
İkinci araç Amazon Marka Kaydı'dır (Brand Registry). Program ücretsizdir ve Amazon'da satış yapmayan markalara da açıktır. İki temel şartı vardır: marka adını içeren logonun ürüne ya da ambalaja kalıcı olarak konmuş olması ve Amazon mağazası bulunan bir ülkenin resmî marka ofisinden alınmış, tescilli ya da tescil başvurusu bekleyen bir markanın bulunması. Kayıtlı markalar olası ihlalleri tespit edip bildirmek için ek araçlara erişir.
Dolap'ta şikâyet nereye yapılır?
Dolap'ı, Trendyol'un da işletmecisi olan DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret A.Ş. işletir. Dolap Üyelik Sözleşmesi'ne göre fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline yönelik şikâyet DSM'ye dahili iletişim sistemi, noter ya da KEP aracılığıyla, yönetmeliğin saydığı unsurlarla yapılır. Dolap'ta satıcı olan hak sahipleri şikâyeti uygulamada Kullanıcı Hesabım, Ayarlar ve Dolap Hakkında menüsünden açılan "Şikayet ve İtirazlarım" ekranından oluşturur.
Sözleşmede Dolap için ayrı bir KEP adresi yer almıyor. Şirket adresi, Trendyol'un noter tebligat adresiyle aynıdır. Dolap ikinci el moda pazaryeridir ve orijinal bir ürünün ikinci el satışı çoğu durumda marka hakkının kapsamı dışında kalır.
Orijinal ürünün yetkisiz satışı ne zaman şikâyet konusu olur?
Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 152. maddesine göre hak sahibi tarafından ya da onun izniyle piyasaya sunulan ürünlerle ilgili sonraki fiiller hakkın kapsamı dışındadır. Ürünün değiştirilerek ya da kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılması istisnadır. Amazon'un münhasır dağıtım açıklaması da aynı ayrımı yansıtır. Orijinal ürüne yapılan şikâyet faturayla geri döner ve tekrar şikâyet kuralı yüzünden aynı ilan için yeni belge olmadan ikinci başvuru işleme alınmaz. Yetkisiz satıcıyla sahteciyi ayırmanın önemini yetkisiz satıcılar yazısında anlattık.
Birden fazla pazaryerinde nasıl çalışılır?
- Belgeleri bir kez hazırlayın. Tescil belgesi, vekâletname, imza sirküleri ve sorumluluk beyanı her platformda yeniden kullanılır.
- Kanalları önceden açın. KEP hesabı, güvenli elektronik imza ve n11 üyeliği ihlal anında değil, önceden hazır olmalıdır.
- Delili platformdan bağımsız tutun. İlan bağlantısı, tarihli ekran görüntüsü, satıcı bilgisi ve orijinal ürünle karşılaştırma, hangi kanal kullanılırsa kullanılsın aynı dosyadan gelir.
- Sonucu kaydedin. Her şikâyetin tarihi, sonucu ve varsa satıcının itiraz belgesi aynı yerde tutulursa, yeni ilan önceki vakaya bağlanabilir.
Sık sorulan sorular
Her pazaryerinde aynı belgeler mi istenir?
Yasal asgari aynıdır: tescil belgesi, kimlik ve iletişim bilgileri, gerekçe ve deliller, ilan bağlantısı ve sorumluluk beyanı. n11 üyelik için ayrıca imzalı sözleşme ve imza sirküleri ister.
Hepsiburada'ya e-postayla şikâyet gönderebilir miyim?
Hepsiburada'nın sayfası hak sahipleri için noter ve KEP kanallarını sayar. Satıcılar ayrıca Satıcı Portal'ı kullanabilir. Sıradan e-posta bu kanallar arasında sayılmaz.
Amazon Marka Kaydı için Türkiye'de tescil şart mı?
Amazon'un şartı, Amazon mağazası bulunan bir ülkenin resmî marka ofisinden alınmış tescilli ya da başvurusu bekleyen bir markadır. Türk yönetmeliğine dayanan şikâyetlerde ise TÜRKPATENT tescil belgesi istenir.
Bir pazaryerinde kaldırılan ilan başka bir pazaryerinde de kalkar mı?
Hayır. Her pazaryeri kendi platformundaki ilan için ayrı şikâyet alır. Aynı satıcı başka bir platformda satıyorsa orada ayrı başvuru gerekir.
Authex bu süreçte neye yardım eder?
Authex, pazaryerlerinde markanızı kullanan ilanları bulmaya ve her kanalda kullanılacak delili kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve ekran görüntüsüyle hazırlamaya yardımcı olur; kapsam çözümler sayfasında.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Platform sayfaları, adresler ve şartlar değişebilir; başvurudan önce ilgili pazaryerinin güncel sayfasını ve mevzuatın güncel metnini kontrol edin, somut bir uyuşmazlıkta marka vekili ya da avukattan destek alın.
Kaynaklar
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (madde 9)
- Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 29 Aralık 2022, Sayı 32058 (madde 12-14)
- Hepsiburada, Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakkı İhlaline İlişkin Başvuru Süreci
- n11, Marka Koruma Merkezi
- Amazon.com.tr, Report Infringement
- Amazon Satış, Amazon Marka Kaydı
- Dolap, Üyelik Sözleşmesi
- Trendyol, Fikri ve Sınai Hak İhlal Bildirimi
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (madde 152)
