Dijital marka koruma, markanızın internette izinsiz ya da yanıltıcı biçimde kullanıldığı yerleri bulan, her bulguyu kanıtıyla kayda alan ve bir sonuca bağlayan süreçtir. Sahte ürün ilanları, markayı taklit eden hesaplar, benzer alan adları, yanıltıcı reklamlar, yetkisiz satıcılar ve sahte uygulamalar bu sürecin konusudur. Marka vekilinin yürüttüğü klasik marka izlemenin yerine geçmez: biri tescil sicilini, diğeri markanın piyasadaki kullanımını izler. İkisi aynı hakkı farklı yerlerden korur.
Dijital marka koruma ne demek?
Marka tescili, markanın kime ait olduğunu ve hangi mal ve hizmetler için korunduğunu belirler. Bu hakkın ihlali ise bugün çoğunlukla internette görülür: bir pazaryeri ilanında, bir sosyal medya mağazasında ya da markaya benzeyen bir alan adında. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 7. maddesi de marka sahibinin önleyebileceği fiiller arasında, işaretin internette ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod ya da anahtar sözcük olarak kullanılmasını sayar.
Dijital marka koruma bu kullanımları düzenli taramayla bulur, gerçek bir risk olup olmadığını doğrular ve hak sahibinin harekete geçebileceği bir dosyaya dönüştürür. Sorunun ölçeği küçük değildir: OECD ve EUIPO'nun 2025 raporuna göre sahte ve korsan ürünler 2021'de küresel ticaretin yüzde 2,3'üne kadarını oluşturdu. Rapor, e-ticaretin büyümesinin bu ticareti kolaylaştırdığını ve sahtecilerin çevrimiçi platformları kullandığını da vurgular.
İzleme tek başına koruma değildir. İzleme bulgu üretir, koruma her bulguyu bir karara ve sonuca bağlar; aradaki farkı marka izleme ile marka koruma yazısında anlattık.
Dijital marka koruma hangi riskleri kapsar?
| Risk | Nasıl görünür? | Nerede çıkar? |
|---|---|---|
| Sahte ürün ilanı | Markanın adı ve görselleriyle satılan taklit ürün | Pazaryerleri, e-ticaret siteleri |
| Taklit hesap | Markanın adını, logosunu ve paylaşımlarını kopyalayan hesap ya da mağaza | Sosyal medya |
| Benzer alan adı | Yazım hatalı ya da "outlet", "indirim", "destek" gibi kelimeler eklenmiş adres | Alan adları, kopya siteler |
| Yanıltıcı reklam | Marka adını kullanan sahte indirim reklamı, onaysız açılış sayfası | Arama ve sosyal medya reklamları |
| Yetkisiz satıcı | Yetkili satıcı listesinde olmayan mağaza; ürün orijinal de olabilir | Pazaryerleri, sosyal medya, e-ticaret siteleri |
| Sahte uygulama | Markanın adını ya da simgesini kullanıp giriş veya ödeme bilgisi isteyen uygulama | Uygulama mağazaları |
Bu risklerin her biri farklı bir bildirim yoluna gider, ama aynı aktör çoğu zaman birkaç kanalı birlikte kullanır: sahte hesap kopya siteye bağlantı verir, kopya site reklamla trafik alır. Kanal kanal neye bakılacağını dijital marka koruması hangi kanalları kapsamalı? yazısında ele aldık.
Yetkisiz satıcı başlığı ayrıca dikkat ister. Her yetkisiz satış marka hakkı ihlali değildir; orijinal ürünün izinsiz kanaldan satılması ile sahte ürün ayrı değerlendirilir. Bu ayrımın neden belirleyici olduğunu marka kullanımında yetki durumu yazısında anlattık.
Klasik marka izlemeden farkı nedir?
Klasik marka izleme, marka vekillerinin yürüttüğü sicil tarafı işidir. TÜRKPATENT'in Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanan başvurular izlenir; müvekkilin markasına benzeyen bir başvuru görülürse 6769 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre yayımdan itibaren iki ay içinde itiraz edilir. Buradaki soru şudur: Bu işaret tescil edilmeli mi?
Dijital marka koruma ise piyasadaki kullanıma bakar. Sahte ürün satan bir pazaryeri mağazası, taklit bir sosyal medya hesabı ya da kopya bir site çoğu zaman hiçbir marka başvurusu yapmaz, bu yüzden bültende de görünmez. Buradaki soru başkadır: Markam şu anda nerede, kim tarafından ve nasıl kullanılıyor?
| Ölçüt | Klasik marka izleme | Dijital marka koruma |
|---|---|---|
| Neyi izler? | Marka ofislerindeki başvuru ve tescilleri | İlan, hesap, alan adı, reklam ve uygulamaları |
| Temel kaynak | Resmî Marka Bülteni ve ofis kayıtları | Pazaryerleri, sosyal medya, reklam kütüphaneleri, uygulama mağazaları |
| Tipik sonuç | Yayıma itiraz, gerektiğinde dava | Platform bildirimi, gerektiğinde hukuki süreç |
| Kararı kim verir? | Marka vekili ve hak sahibi | Hak sahibi ve marka vekili |
İkisi rakip değildir, birbirini tamamlar. İnternette bulunan bir satıcının kendi adına benzer bir marka başvurusu yaptığı ortaya çıkabilir; sicilde görülen bir başvurunun sahibi internette satışa başlamış olabilir. Bu işbölümünde dijital marka koruma kanıt dosyasını hazırlar: bulgu, kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı, ekran görüntüsü ve risk değerlendirmesi. Platform bildirimini, itirazı, ihtarnameyi ve davayı hak sahibi ya da marka vekili yürütür.
Dijital marka koruma nasıl işler?
- Tarama: Marka adları, ürünler, resmî kanallar ve yetkili satıcılar tanımlanır; seçilen kanallar belirlenen sıklıkta taranır.
- Doğrulama: Sonuç gerçekten markayla mı ilgili, yoksa yanlış bir eşleşme mi? Ürünün sahte mi, yoksa orijinal ama yetkisiz kanaldan mı satıldığı bu aşamada ayrılır.
- Önceliklendirme: Sağlık ve güvenlik riski, satış etkisi, tekrar eden satıcı ve yayılma hızı sırayı belirler.
- Kanıt kaydı: Kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve ekran görüntüsü bildirimden önce alınır, çünkü bildirimden sonra sayfa kaldırılabilir. Ayrıntılar ekran görüntüsü delil olur mu? yazısında.
- Bildirim: Platformun kurallarına uygun bildirimi hak sahibi ya da marka vekili yapar. Pazaryerlerinde dayanak 6563 sayılı Kanun'un 9. maddesidir: pazaryeri, fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikâyet üzerine ürünü yayımdan kaldırır, satıcı belgeyle itiraz ederse ürün yeniden yayımlanır. Süreç pazaryerinde sahte ürün şikâyeti yazısında.
- Yeniden kontrol: İlanın kaldırılıp kaldırılmadığına, hesabın kapanıp kapanmadığına ve aynı satıcının yeni bir adla geri dönüp dönmediğine bakılır; sonuç kaydedilir.
Bu adımlardan biri eksik kaldığında süreç izlemede takılır: bulgular görülür ama kapanmaz.
Bir çözüm seçerken nelere bakılmalı?
- Kanal kapsamı: Markanın satıldığı ülkelerin yerel pazaryerleri dahil mi? Sosyal medya, reklam, alan adı ve uygulama mağazası aynı yerde mi izleniyor?
- Kanıtın niteliği: Her bulguda kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve ekran görüntüsü var mı? Kayıt bildirime ve gerektiğinde avukata gidecek kadar düzenli mi?
- Doğrulama: Yanlış eşleşmeleri kim ayıklıyor? Sırasız yüzlerce sonuç ekibin zamanını tüketir.
- Yetkili satıcı ayrımı: Bulgular yetkili satıcı listesiyle karşılaştırılıyor mu; sahte ürün ile yetkisiz ama orijinal satış ayrı sınıflanıyor mu?
- İş akışı: Bulgular ekip üyelerine atanabiliyor ve durumları kapanana kadar takip edilebiliyor mu?
- Raporlama: Yönetime ve marka vekiline gidecek rapor aynı kayıttan çıkıyor mu?
- Rol sınırı: Bildirimi kim yapıyor? Sağlayıcının neyi yapıp neyi yapmadığı ve hukuki işlemin hak sahibine ve vekiline ait olduğu açıkça yazılı mı?
- Kişisel veri: Bulgulardaki satıcı ve hesap adları, 6698 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki ilkelere uygun olarak yalnızca marka korumasının gerektirdiği ölçüde mi işleniyor?
Authex bu süreçte ne yapar?
Authex; pazaryerlerini, e-ticaret sitelerini, sosyal medyayı, reklamları, alan adlarını ve uygulama mağazalarını tek platformda tarar. Her bulgu bir güven skoruyla değerlendirilir; eşiğin altındaki bulgular önce Authex ekibi tarafından incelenir ve yanlış eşleşmeler ayıklanır. Bulgular kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve mümkün olduğunda ekran görüntüsüyle belgelenir, yetkili satıcı listesiyle karşılaştırılır, risk seviyesine göre sıralanır ve ekip üyelerine atanır. Her bulgu için platformun bildirim kurallarına uygun bir bildirim taslağı ve kanıt paketi hazırlanır; bildirimin durumu platformda takip edilir. Marka ofislerinde markanıza benzeyen başvurular da taranır; itiraz kararı ve başvurusu marka ve patent vekilinize aittir. Ayrıntılar marka ve patent izleme sayfasında.
Authex hukuki işlem yapmaz, ilan ya da hesap kaldırmaz ve bildirimi sizin adınıza göndermez. Bildirimi platforma hak sahibi ya da yetkilendirdiği avukat veya marka vekili iletir. Kapsam çözümler sayfasında.
