Markanızı taklit eden sahte bir sosyal medya hesabını kaldırtmanın en hızlı yolu, platformun kimliğe bürünme ya da marka hakkı bildirim kanalını delilli bir başvuruyla kullanmaktır. Başvuruda hesabın bağlantısı, resmî hesabınızla karşılaştırma ve marka tescil bilgileri bulunur. Türkiye'de büyük sosyal ağ sağlayıcıları başvurulara 5651 sayılı Kanun'daki süre içinde cevap vermek zorundadır; sonuç alınamazsa 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun yolları açıktır. Kalıcı sonuç ise aynı kişinin yeni hesaplarla geri dönüşünü erken görmekten gelir.
Sahte marka hesapları ne amaçla açılır?
Her sahte hesap sahte ürün satmaz. Önceliği belirleyen, hesabın ne yaptığıdır:
- Ödeme ya da kişisel veri toplayanlar: markanın adıyla düzenlenmiş gibi görünen ve katılım için ödeme ya da bilgi isteyen çekilişler, markaya şikâyet yazan kullanıcılara "destek ekibi" olarak yanıt verip bilgi toplayan hesaplar, oltalama sitesine trafik taşıyan profiller. Bunlar ilk sıraya alınır, çünkü zararı doğrudan kullanıcıya iner.
- Satış yapanlar: orijinal ürün görselleriyle mesaj üzerinden sipariş alan mağaza hesapları. Ürünün sahte mi yoksa orijinal ama yetkisiz mi olduğu ayrıca incelenir.
- İtibar zararı verenler: markanın ağzından yanıltıcı ya da saldırgan içerik yayımlayan hesaplar.
- Logoyu izinsiz kullanan hayran sayfaları: çoğu zaman bildirim yerine doğrudan iletişimle çözülür.
Bir hesabın sahte olduğu nasıl anlaşılır?
Tek bir işaret yeterli değildir; birkaçı bir araya geldiğinde hesap büyük olasılıkla resmî değildir. Kullanıcı adında fazladan nokta ya da alt çizgi, "official", "destek", "tr" gibi ekler ya da benzer görünen harfler. Yakın tarihte açılmış ama marka içeriğiyle dolu bir profil. Markanın resmî sitesi yerine başka bir alan adına ya da mesajlaşma uygulamasına yönlendiren bağlantılar. Siparişin, ödemenin ya da "kazandınız" bildiriminin yalnızca özel mesajla yürütülmesi.
Markanın kendi yapabileceği en basit önlem, resmî hesaplarının listesini web sitesinde yayımlamaktır. Kullanıcı da platform moderatörü de karşılaştırma için bu listeye bakar.
Platforma bildirim nasıl yapılmalı?
Büyük platformlar kimliğe bürünme ve fikri mülkiyet ihlali için genellikle ayrı kanallar sunar. Logo ve marka adı izinsiz kullanılıyorsa marka hakkı kanalı, hesap kendini doğrudan marka olarak tanıtıyorsa kimliğe bürünme kanalı daha uygundur. Yanlış kanaldan yapılan bildirim çoğu zaman "ilgili formu kullanın" cevabıyla geri döner ve zaman kaybettirir.
Türkiye'de 5651 sayılı Kanun'un Ek 4. maddesi, 7578 sayılı Kanunla 2026'da yapılan değişiklikten sonraki hâliyle, Türkiye'den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcıların kişilerin başvurularına en geç 48 saat içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermesini ve olumsuz cevabın gerekçeli olmasını öngörür. Gerekçeli bir ret, dosyanın bir sonraki aşamasında da kullanılabilecek bir belgedir. AB'de faaliyet gösteren platformlarda Dijital Hizmetler Yasası'nın (2022/2065) bildirim şartları da geçerlidir; bu şartları pazaryeri şikâyeti yazısında ayrıntılı ele aldık.
İyi bir bildirim dosyası şunları içerir:
- Sahte hesabın ve ilgili gönderilerin tam bağlantıları.
- Kullanıcı adı, profil bilgisi ve paylaşımların göründüğü tarihli ekran görüntüleri.
- Resmî hesabın bağlantısı ve iki hesap arasındaki benzerliklerin kısa açıklaması.
- Marka tescil numarası ve tescilin kapsadığı mal ve hizmet sınıfları.
- Varsa kullanıcıların zarar gördüğünü gösteren şikâyetler.
Bildirim sonuç vermezse hangi hukuki yollar var?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 7. maddesi, tescilli markayla aynı ya da karıştırılacak kadar benzer bir işaretin ticaret alanında izinsiz kullanımını önleme hakkını marka sahibine tanır; yasaklanabilecek kullanımlar arasında işaretin reklamlarda ve internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde kullanılmasını da sayar. 29. madde bu kullanımları marka hakkına tecavüz kabul eder. Satış yapan hesaplarda 30. maddedeki cezai yaptırım da gündeme gelebilir; bu suçların soruşturulması şikâyete bağlıdır ve markanın Türkiye'de tescilli olması şarttır.
Hukuki süreç platform bildiriminden uzun sürer, ama tekrarlayan ve organize vakalarda kalıcı sonuç veren yol odur. Bu yüzden bildirim aşamasında toplanan delilin bir dava dosyasında da kullanılabilecek nitelikte olması gerekir: tarihli, kaynağı belli ve değiştirilmemiş.
Kapatılan hesap neden izlenmeye devam etmeli?
Bir hesabın kaldırılması, arkasındaki kişinin vazgeçtiği anlamına gelmez. Aynı görseller, aynı açıklama metni, aynı yönlendirme bağlantısı ya da aynı iletişim numarasıyla açılan yeni hesaplar çoğu zaman tek bir kişiye ya da gruba aittir. Bu bağı kurabilmek için her vakanın kaydı tutulur: hangi hesap, ne zaman tespit edildi, hangi kanaldan bildirildi, ne zaman kaldırıldı ve hangi ortak izleri taşıyordu. Yeni açılan bir hesap önceki vakalardaki telefon numarasını ya da bağlantıyı taşıyorsa, bildirim bu bağ gösterilerek yapılır.
Sosyal medya hesabı çoğu zaman bir pazaryeri mağazasına, bir reklama ya da markaya benzeyen bir alan adına trafik taşır. Kanalları birlikte izlemenin gerekçesini dijital marka koruması için kapsanması gereken kanallar yazısında anlattık.
Authex bu süreci nasıl yönetir?
Authex, sosyal medyada sahte hesap ve sayfaları, marka kimliği taklidini ve yetkisiz sosyal satışı izler. Tespit edilen hesaplar kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve mümkün olduğunda ekran görüntüsüyle belgelenir, risk seviyesine göre sıralanır ve ekip üyelerine atanır. Bildirim ve kaldırma süreci sonuçlanana kadar takip edilir; kaldırılan içeriğin yeniden yayına girip girmediği de izlenir. Dava ya da ceza şikâyeti gerektiren durumlarda hukuki değerlendirme marka vekiline ya da avukata aittir. Ayrıntılar çözümler sayfasında.
