Alan adı korsanlığı (cybersquatting), bir markanın aynısı ya da karıştırılacak kadar benzeri olan bir alan adının, üzerinde hakkı olmayan biri tarafından kötü niyetle tescil edilip kullanılmasıdır. .com gibi genel uzantılarda ICANN'in UDRP politikası, .tr uzantısında İnternet Alan Adları Yönetmeliği'ndeki uyuşmazlık çözüm mekanizması, mahkemeye gitmeden alan adının iptalini ya da devrini mümkün kılar. İki yolda da benzerlik, hak yokluğu ve kötü niyet incelenir; .tr tarafında kötü niyetin tescilde ya da kullanımda gösterilmesi yeterlidir.
Markayı hedef alan alan adları hangi biçimlerde görülür?
Kalıplar tanıdıktır:
- Yazım hatası (typosquatting): bir harfin eksik, fazla ya da yer değiştirmiş olduğu adlar.
- Ek kelimeli adlar: marka adına "indirim", "outlet", "destek", "giris" ya da "tr" gibi kelimelerin eklenmesi.
- Farklı uzantılar: markanın .com.tr adresi varken aynı adın başka uzantılarda alınması.
- Benzer karakterler: görünüşte aynı, teknik olarak farklı harflerle yazılmış adlar.
- Düşen alan adları: markanın yenilemeyi unuttuğu eski bir adresin başkası tarafından alınması.
Kullanım amacı da değişir: sahte ürün satan bir kopya mağaza, kullanıcı bilgisi toplayan bir oltalama sayfası, rakibe ya da reklam ağına trafik yönlendirme ya da alan adını markaya satma beklentisi. Hangi yolun seçileceğini ve dosyada neyin öne çıkarılacağını bu amaç belirler.
Uyuşmazlıkların sayısı da artıyor. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO), 14 Ocak 2026'da 2025'te 6.200'ün üzerinde alan adı uyuşmazlığını yönettiğini ve bunun kayıtlardaki en yüksek dosya sayısı olduğunu açıkladı. Bu rakam yalnızca WIPO'ya taşınan dosyaları kapsar; tescil edilip kısa süre kullanılıp bırakılan adlar sayıya girmez.
.com ve diğer genel uzantılarda ne yapılır?
Genel uzantılı alan adlarında başvurulan yol, ICANN'in Tekdüzen Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası'dır (UDRP). Politikanın 4(a) paragrafına göre şikâyetçi üç unsuru birlikte kanıtlar:
- Alan adı, şikâyetçinin hak sahibi olduğu markayla aynı ya da karıştırılacak kadar benzerdir.
- Alan adı sahibinin bu ad üzerinde hakkı ya da meşru menfaati yoktur.
- Alan adı kötü niyetle tescil edilmiş ve kullanılmaktadır.
Politika kötü niyete dört örnek sayar: alan adını marka sahibine ya da rakibine maliyetinin üzerinde satmak amacıyla almak, marka sahibinin adını alan adına yansıtmasını engellemek, rakibin işini bozmak ve markayla karıştırılma yaratarak ticari kazanç için kullanıcı çekmek. UDRP ile alınabilecek sonuç alan adının iptali ya da şikâyetçiye devridir; tazminat bu yolla istenemez.
.tr alan adlarında süreç nasıl işler?
.tr uzantılı alan adları İnternet Alan Adları Yönetmeliği'ne tabidir ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) 14 Eylül 2022'de faaliyete geçirdiği TRABİS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) üzerinden yönetilir. Yönetmeliğin 23. maddesine göre uyuşmazlıklar, BTK'dan faaliyet belgesi alan uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcılarının (UÇHS) işlettiği alternatif mekanizmayla çözülebilir; usul ve esasları BTK belirler.
Yönetmeliğin 25. maddesindeki şartlar UDRP'ye benzer: alan adının sahip olunan ya da ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı veya diğer tanıtıcı işaretlerle aynı ya da benzer olması, alan adını tahsis ettirenin bu ad üzerinde yasal bir hakkı ya da bağlantısının olmaması ve alan adının kötü niyetle tahsis ettirilmesi veya kullanılması. Farkı son kelimeler yaratır. UDRP tescil ve kullanımın ikisinde de kötü niyet arar; yönetmelik "veya" der. İyi niyetle alınıp sonradan markayı hedef alacak biçimde kullanılan bir .tr adı da bu yüzden mekanizmanın kapsamına girebilir.
Şikâyetçi UÇHS'lerden birini seçerek başvurur ve o UÇHS kesin karar bildirene kadar aynı konuda başka birine başvuramaz. Hakem ya da hakem heyeti alan adının iptaline, şikâyetçiye devrine ya da talebin reddine karar verir. UÇHS kararı bir gün içinde BTK'ya ve taraflara bildirir ve internet sitesinde yayımlar. Başvuru ücretleri iade edilmez.
Tazminat için hangi yol kullanılır?
Alternatif mekanizmalar iptal ve devirle sınırlıdır. Tazminat ya da tecavüzün durdurulması için marka hukukuna başvurulur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 7. maddesi, kullanan kişinin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla, markanın aynısının ya da benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod veya anahtar sözcük olarak kullanılmasının yasaklanabileceğini açıkça düzenler.
Dosyaya dayanak olacak kayıt nasıl tutulur?
Kötü niyet çoğu zaman alan adının zaman içindeki kullanımından anlaşılır: park sayfası olarak başlayan bir adın birkaç hafta sonra markanın logosuyla bir mağazaya ya da giriş formuna dönüşmesi gibi. Bu geçiş kaydedilmezse dosyada yalnızca son hâl kalır. İzlemede bu yüzden şu sinyaller tarihli olarak saklanır:
- marka adını ya da yaygın yazım hatalarını içeren yeni tescil edilmiş alan adları,
- park sayfasından mağazaya ya da giriş formuna dönüşen içerik değişiklikleri,
- sitede markanın logosunun, ürün görsellerinin ve tasarım öğelerinin kullanılması,
- alan adının reklamlarda, sosyal medya paylaşımlarında ya da toplu mesajlarda kullanılması.
Alan adı izlemenin diğer kanallarla birlikte neden planlanması gerektiğini dijital marka koruması için kapsanması gereken kanallar yazısında ele aldık.
Authex alan adlarını nasıl izler?
Authex, markanıza benzeyen alan adlarını ve taklit ya da yanıltıcı web sitelerini farklı uzantılarda tarar; sitelerin içeriğini, logosunu ve tasarımını resmî varlıklarınızla karşılaştırır. Bulgular kaynak bağlantısı, tarih-saat kaydı ve mümkün olduğunda ekran görüntüsüyle belgelenir, risk seviyesine göre sıralanır ve kaldırma süreci sonuçlanana kadar takip edilir. UDRP ya da UÇHS başvurusunun hazırlanması ve hukuki değerlendirme marka vekilinin ya da avukatın işidir; Authex bu başvurular için gereken tarihli kaydı sağlar. Kapsam çözümler sayfasında.
Kaynaklar
- WIPO, 2025 Marks Record-Breaking Year for WIPO Domain Name Disputes (14 Ocak 2026)
- ICANN, Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy
- İnternet Alan Adları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- BTK, TRABİS'in 14.09.2022 tarihinde faaliyete başlamasına ilişkin duyuru
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (mevzuat.gov.tr)
